ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಎಟಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಲ್ಸಾರ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.
ಬಿಲ್ಸಾರ್ 1928ರಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಎಎಸ್ಐ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರಬ್ಬಿಂಗ್ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಷದ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಒಂದು ವಾಡಿಕೆಯ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತಂಡವು ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಎರಡು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿತು.
ಎಎಸ್ ಐ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ (ಆಗ್ರಾ ವೃತ್ತ) ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಸಂತ ಸ್ವರ್ಣಕರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡವು ಶಂಖಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. (ಸಾ.ಶ. 4 ಮತ್ತು 8 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ)
ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ, ‘ಶ್ರೀ ಮಹೇಂದ್ರದಿಟಿ’ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ‘ಶ್ರೀ ಮಹೇಂದ್ರದಿತ್ವ’ ಎಂಬುದು ಗುಪ್ತಾ ಆಡಳಿತಗಾರ ಒಂದನೇ ಕುಮಾರಗುಪ್ತನಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಬಿರುದು ಎಂದು ಟಿಓಐ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಅವರು 5ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (CE) ಉತ್ತರ-ಮಧ್ಯ ಭಾರತವನ್ನು ಆಳಿದರು. ಇದನ್ನು ಗುಪ್ತ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಜೈನರು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಗುಪ್ತಾ ಯುಗದ ಇತರ ಎರಡು ರಚನಾತ್ಮಕ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.
