@ಡಾ. ಮೈತ್ರಿ ಭಟ್, ವಿಟ್ಲ
ತೇಜಸ್ವಿ: ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಅರಳಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಂತನೆಯ ಧ್ವನಿ*ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾಹಿತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಓದುಗ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಚಿಂತನೆಯಿಂದಲೂ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದಿಂದಲೂ ಒಂದು ಪರಂಪರೆಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆ. ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಅಂತಹ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಅವರು ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಸೀಮಿತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರೇಮಿ, ಪರಿಸರ ಚಿಂತಕ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ, ಕೃಷಿಕ, ಅನ್ವೇಷಕ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿಯೂ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.ಕನ್ನಡದ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರೂ, ತೇಜಸ್ವಿ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ಪ್ರಭಾವದ ನೆರಳಿನೊಳಗೆ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.
ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಣ್ಣು, ಕಾಡು, ಮಳೆ, ಹಕ್ಕಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಜನಜೀವನ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಈ ಅನುಭವಗಳೇ ಮುಂದೆ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜೀವನಾಡಿಯಾದವು.ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಬದುಕನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡಿದರು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಗಮನಿಸಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾರೂ ಗಮನಿಸದ ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಯ ಚಲನೆಯಲ್ಲೂ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಕಥೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಹಕ್ಕಿಯ ಹಾರಾಟ, ಕಾಡಿನೊಳಗಿನ ಅಪರಿಚಿತ ಶಬ್ದ, ಮಳೆಯ ನಂತರದ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ, ಕೃಷಿಕನ ಬದುಕಿನ ಸಂಕಷ್ಟ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರ ಬರಹಕ್ಕೆ ವಸ್ತುವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ. ಪ್ರಕೃತಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಜೀವಂತ ಶಕ್ತಿ. ‘ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವನಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ’ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ತೇಜಸ್ವಿ ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ‘ಕರ್ವಾಲೋ’ ಕಾದಂಬರಿ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಪರಿಸರ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಒಂದೇ ಕಥಾ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿದ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಓದುಗರಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಿತು.
ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳೊಳಗಿನ ವಿಷಯವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಜೀವಜಗತ್ತನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಈ ಕೃತಿ ಮೂಡಿಸಿತು.‘ಚಿದಂಬರ ರಹಸ್ಯ’ದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ಬದುಕು, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಅವರು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ‘ಜುಗಾರಿ ಕ್ರಾಸ್’ನಲ್ಲಿ ಸಾಹಸ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತಿರುವುಗಳು ಓದುಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ‘ಮಾಯಾಲೋಕ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯ ನಡುವೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಲೋಕವೊಂದು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದುವಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಗು ಬರುತ್ತದೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮದೇ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಅವರ ವ್ಯಂಗ್ಯ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದರೂ, ಅದು ಕೇವಲ ನಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಅಸಂಗತತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದೇ ಅದರ ಉದ್ದೇಶ.ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗುಣ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮನಸ್ಸು. ಯಾವುದನ್ನೂ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ನಂಬಬಾರದು. ಕಾರಣವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು.
ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಕುತೂಹಲ ಇರಬೇಕು. ಇಂತಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೂಡಿಗೆರೆಯ ಮಲೆನಾಡಿನ ಬದುಕನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಬೇಕು. ನಗರ ಜೀವನದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಬದುಕುವುದನ್ನು ಅವರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಪರಿಸರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಪಕ್ಷಿ-ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬದುಕನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಪೂರ್ವ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯವಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಜ್ಞಾನಕೋಶ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪಾತ್ರವಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಅವರಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವರ ಪರಿಸರ ಚಿಂತನೆ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.ಇಂದು ಕಾಡುಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಜಲಮೂಲಗಳು ಬತ್ತುತ್ತಿವೆ. ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಜಗತ್ತಿನ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಓದುವುದು ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸ್ವಾದನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವೂ ಹೌದು.ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಸರಳತೆಯೂ ಗಮನಾರ್ಹ. ದೊಡ್ಡ ಸಾಹಿತಿಯೆಂಬ ಹಮ್ಮು ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಬೆರೆತು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಪತ್ತಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಪಾತ್ರಗಳು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನವರಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಓದುಗರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತದೆ.ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಭಾಷೆಯೂ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಶಕ್ತಿ. ಸರಳ, ಸಹಜ, ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಲಯ ಹೊಂದಿರುವ ಅವರ ಬರೆವಣಿಗೆ ಓದುಗರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಬದುಕಿನ ಸೊಗಡು, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಜೀವಂತಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪುತ್ರ’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವುದು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಅನ್ಯಾಯ. ಕುವೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಶ್ವದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ತೇಜಸ್ವಿ ಪ್ರಕೃತಿ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಂತನೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.
ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ನಿಧನದಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಓದುಗರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿವೆ. ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನದಲ್ಲೂ ‘ನಾವು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ?’ ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಬಹುಶಃ ಇದೇ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ. ಅವರು ನಮಗೆ ಕೇವಲ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ನೋಡಲು, ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು, ಯೋಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿಸಿದರು.ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ದೂರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತರುತ್ತದೆ. ಕಾಡಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಕ್ಕಿಯೊಂದರ ಕೂಗನ್ನು ಆಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಯೊಂದರ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹುಡುಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ತೇಜಸ್ವಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಸಾಹಿತಿಯಲ್ಲ. ಅವರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಧ್ವನಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತ ಚಿಂತಕ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬದುಕುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಿದ ಕನ್ನಡದ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ.ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಬರಹಗಳ ಹಸಿರು ಇನ್ನೂ ಕನ್ನಡ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಳೆಯಂತೆ, ಕಾಡಿನ ಗಾಳಿಯಂತೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕಲರವದಂತೆ ಅವರ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸದಾ ಜೀವಂತ.
