ಡಾ. ಮೈತ್ರಿ ಭಟ್, ವಿಟ್ಲ
ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಬರುತ್ತವೆ, ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಳೆದು, ಬದುಕಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸುವ ಸಂಬಂಧವೆಂದರೆ – ಅದು ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರ ಸಂಬಂಧ. ಈ ಸಂಬಂಧವು ಕೇವಲ ಪಾಠ ಹೇಳುವ ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಸಂಬಂಧವಲ್ಲ; ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ, ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ, ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನಾಗಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಬಾಂಧವ್ಯ. ಅಂತಹ ಮಹೋನ್ನತ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಿನವೇ ‘ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆ’.ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ದೇವರಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾಗಿದೆ. “ಗುರುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಗುರುರ್ವಿಷ್ಣುಃ ಗುರುರ್ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ” ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕವು ಗುರು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಬೋಧಕನಲ್ಲ, ಬದುಕಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ದೈವಸ್ವರೂಪಿ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರೆ, ಗುರು ಜ್ಞಾನದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಯ ದಿನವಲ್ಲ; ಅದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯನ್ನು ಮಹರ್ಷಿ ವೇದವ್ಯಾಸರ ಜನ್ಮದಿನವಾಗಿಯೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೇದಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಿ, ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಪುರಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿದ ವ್ಯಾಸರು ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು “ಜಗದ್ಗುರು” ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸರ ಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಆಚರಣೆಯು ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆಯ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.ಗುರು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರಲ್ಲ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಗುರುಗಳೇ. ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಹಿರಿಯರು, ಅನುಭವ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸಮಾಜ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮಗೆ ಏನನ್ನಾದರೂ ಕಲಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಸೋಲುಗಳೇ ದೊಡ್ಡ ಗುರುಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು ಕಲಿಸುವ ಅನುಭವವೇ ನಿಜವಾದ ಬೋಧಕ.
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಬಹಳ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಸಲೀಸಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ವೀಡಿಯೊಗಳು, ಅನೇಕ ಆನ್ಲೈನ್ ತರಗತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಆದರೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ವಿವೇಕವನ್ನು ಯಾವ ಯಂತ್ರವೂ ಕಲಿಸಲಾರದು. ಆ ವಿವೇಕವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಗುರು ಮಾತ್ರ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಲಾರದು; ಅದು ಕೇವಲ ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನವಾಗಬಹುದು.ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧವೂ ಅನೇಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೂಡಾ ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಕಗಳೇ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಅಳತೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಕೇವಲ ಪಠ್ಯ ಬೋಧಕರಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮನೋಭಾವವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಮೇಲಿನ ಗೌರವವೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿರುವುದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಆತಂಕಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.ಒಳ್ಳೆಯ ಗುರು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವಿಷಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತುಂಬಿ, ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ನಾಗರೀಕನನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅನೇಕ ಮಹನೀಯರ ಜೀವನವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ಗುರು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಭವಿಷ್ಯ ಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಿಗಳೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು.ಈ ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಆಚರಣೆ ಕೇವಲ ಶುಭಾಷಯ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು.
ಗುರು ಕಲಿಸಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಶಿಸ್ತು, ಪರಿಶ್ರಮ, ಮಾನವೀಯತೆ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಗುರುಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಸಿಗುತ್ತದೆ.ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಶ್ರಮ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳವರೆಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಗಿಬಂದಿದೆ. ಇಂದು ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ, ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನ ಬದಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಗುರುಗಳ ಅಗತ್ಯ ಮಾತ್ರ ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಅನುಭವ, ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯು ನಮಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವ ಮನೋಭಾವವಿರುವವರೆಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧ್ಯ. ಅಹಂಕಾರ ಕಲಿಕೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರೆ, ವಿನಯ ಅದನ್ನು ತೆರೆಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯು ನಮಗೆ ವಿನಯ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಕಲಿಕೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.ಇಂದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ವೈದ್ಯರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಆಡಳಿತಗಾರರು, ರೈತರು, ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ನಾಯಕರು ಬೇಕು. ಆದರೆ ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ರೂಪಿಸುವ ಮೊದಲ ಶಿಲ್ಪಿ ಗುರು. ಹೀಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರುಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಗೌರವವೆಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಗೌರವವೇ ಆಗಿದೆ.
ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯು ಮನದೊಳಗಿನ ಅಜ್ಞಾನದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗುರುವನ್ನು ಈ ದಿನ ಸ್ಮರಿಸಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಒಂದು ದೀಪ ಸಾವಿರ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿದರೂ ತನ್ನ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಗುರು ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡಿದರೂ ಅವರ ಜ್ಞಾನ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ನಿಜವಾದ ಆಚರಣೆ ಎಂದರೆ ಗುರುಗಳ ಪಾದಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅವರು ತೋರಿಸಿದ ಸತ್ಯ, ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದಾಗಿದೆ. ಅದುವೇ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ.
