ಡಾ. ಮೈತ್ರಿ ಭಟ್, ವಿಟ್ಲ
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗೂ ಒಂದು ಮನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಗಳಿಲ್ಲ; ನೆನಪುಗಳಿವೆ. ಬಾಲ್ಯದ ಶಾಲೆ, ತಾಯಿಯ ಧ್ವನಿ, ಮೊದಲ ಸಂಬಳ, ಮದುವೆಯ ದಿನ, ಮಕ್ಕಳ ನಗು, ಗೆಳೆಯರ ಮಾತು ಹೀಗೆ ಬದುಕಿನ ಸಾವಿರಾರು ಕ್ಷಣಗಳು ಆ ಮನೆಯ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಮನೆಯ ಕೆಲವು ಕಿಟಕಿಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಬಹುದು. ಕೆಲವು ನೆನಪುಗಳು ಮಸುಕಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ದಿನ ಆ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲುಗಳೇ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಮುಚ್ಚತೊಡಗಿದರೆ…? ಅದು ಆಲ್ಝೈಮರ್ಸ್ ನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರಲೂಬಹುದು.
ಆಲ್ಝೈಮರ್ಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ಡಿಮೆನ್ಶಿಯಾದ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪವೇ. ಇದು ಮಿದುಳಿನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಭಾಷೆ, ತಾರ್ಕಿಕತೆ, ನಿರ್ಧಾರಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮರೆವು ಮತ್ತು ಆಲ್ಝೈಮರ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
ಕನ್ನಡಕ ಎಲ್ಲಿಟ್ಟೆವು ಎಂಬುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮರೆತುಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಕನ್ನಡಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಮರೆತುಹೋಗುವುದು ಗಂಭೀರ ಸೂಚನೆಯಾಗಬಹುದು. ಒಬ್ಬರ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾರು ಎಂಬುದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗದಿರುವುದು ಬೇರೆ ವಿಚಾರ.
ಆಲ್ಝೈಮರ್ಸ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೇಳುವುದು, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸರಿಯಾದ ಪದ ಹುಡುಕಲಾಗದಿರುವುದು, ಹಣದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ, ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ದಾರಿ ತಪ್ಪುವುದು, ಕುಟುಂಬದವರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ, ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ನೆರವು ಬೇಕಾಗುವುದು, ನಡೆ-ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ತೀವ್ರ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಇತರರ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ಇದು ಕೇವಲ ರೋಗಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಗುರುತಿಸದಿದ್ದಾಗ, ಮಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವನ್ನು ಯಾವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವೂ ಅಳೆಯಲಾರದು. ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಐವತ್ತು ವರ್ಷ ಬದುಕಿದ ಸಂಗಾತಿಯೇ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದಾಗ, ಮನೆಯ ಗೋಡೆಗಳಿಗೂ ಮೌನದ ಭಾರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಲ್ಝೈಮರ್ಸ್ ಕುಟುಂಬದ ಕಾಯಿಲೆಯೂ ಹೌದು. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಡಿಮೆನ್ಶಿಯಾ ಹೊಂದಿರುವವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಆರೈಕೆದಾರರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆರೈಕೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಔಷಧ ಕೊಡುವುದಲ್ಲ. ಸುರಕ್ಷಿತ ಮನೆ, ಸರಳ ದಿನಚರಿ, ಪರಿಚಿತ ವಸ್ತುಗಳು, ಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ, ಸಮಾಧಾನಕರ ಮಾತು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಭಾಗವೇ. ‘ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿಲ್ಲವೇ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗೊಂದಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅದರ ಬದಲು ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳುವುದು ಅವರಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.
ಆಲ್ಝೈಮರ್ಸ್ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತಿಲ್ಲ. ವಯಸ್ಸು ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಕಾರಕ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಜೀವನಶೈಲಿ ಅಂಶಗಳೂ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದು. ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ, ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ, ಮಾನಸಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಂತಹ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಿದುಳಿನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಕಾಯಿಲೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮರೆವು ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಭಾಗ. ಆದರೆ ಮರೆವಿನ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಜೊತೆಗೆ, ನೆನಪುಗಳ ಮನೆಗೆ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದರೂ, ಪ್ರೀತಿಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿರಲಿ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಮರೆತರೂ ನಾವು ಅವರನ್ನು ಮರೆಯದಿರೋಣ.
